Rize’de Çay Krizi!

Türkiye’nin en önemli tarımsal ürünlerinden biri olan çayda yaşanan sorunlar, Rize başta olmak üzere Doğu Karadeniz’de hem üreticiyi hem sanayiciyi mağdur etmeye devam ediyor. Anadolu Aslanları İş Adamları Derneği (ASKON) Rize Şube Başkanı Recep Ali Karakoyun, sektörün içler acısı haline dikkat çekerek hem iktidara hem de yerel kurumlara sert eleştirilerde bulundu.

“Çay Yalnızca Mayıs’ta Hatırlanıyor, Eylül’de Unutuluyor”

Yaklaşık 200 bin üreticinin geçimini sağladığı yaş çay sektöründe bu yıl da fiyat ve destekleme tartışmaları gündemde. Karakoyun, yıllardır tekrar eden sorunlara çözüm üretilmediğini belirterek, “Şehrimizin kalkınması için en önemli ürün olan çayımızın şu anki içler acısı halini ve üreticinin mağduriyetini görüyoruz” dedi. Mayıs ayında hatırlanıp Eylül ayında unutulan bu sorunların artık yapısal çözümlerle ele alınması gerektiğini vurguladı.

Fiyat Uçurumu ve Faiz Kıskacı

2024’te yaş çay alım fiyatı 25,44 TL’ye yükseltilse de Hazine destekleme priminin kaldırılmasıyla özel sektör ve ÇAYKUR arasındaki fiyat farkı büyüdü. Öte yandan, ÇAYKUR’un kuru çaya yaptığı zamların (%15 ve %3,5) yetersiz kalması ve özel sektörün yüksek faizli banka kredilerine mahkûm olması, sektörde ciddi bir finansal krize yol açtı.

Karakoyun, kazananın yalnızca bankalar olduğunu belirtirken, özel sektörün üreticiye değil, kredi faizine çalıştığını, ÇAYKUR’un da aynı maliyet baskısı altında ezildiğini dile getirdi.

“Çözüm Siyaset Kurbanı Oldu”

Sektördeki kaotik duruma karşı sivil toplumun sessiz kaldığını, yerel kurumların ise adeta ilgisiz davrandığını belirten Karakoyun, çözüm önerilerinin siyaset ve koltuk kavgasına kurban gittiğini söyledi. 22 yıldır çayın sorunlarına kalıcı çözüm getiremeyen siyasi iktidarı ve yerelde değişmeyen kurum yöneticilerini eleştirerek, “Savunma sanayisinde başarı sağlayan bir iktidar, bir milyon çay müstahsilinin sorununu çözemiyor. Bunun sorumlusu 22 yıldır değişmeyen zihniyettir.” dedi.

“Çözüm Emtia Borsasında”

Karakoyun’un çözüm önerileri ise sektöre yeni bir vizyon sunuyor:

• Tarladaki çayın kalitesinin artırılması,

• Akredite firmalarla nitelikli yaş çay alımı,

• Fabrikada kaliteli kuru çay üretimi,

• Kaliteye göre sınıflandırılarak satış yapılacak bir Emtia Borsası kurulması.

Bu adımların atılmasıyla çayın hem üreticisi hem sanayicisi için yeniden değer kazanacağını belirten Karakoyun, sektörün kurtuluşunun bu yapısal reformlara bağlı olduğunu vurguladı.